ارسال پاسخ
تعداد بازدید 4862
نویسنده پیام
3digheh آفلاین


ارسال‌ها : 2455
عضویت: 16 /2 /1391
محل زندگی: تــــبریــــز
سن: 29
تشکرها : 2844
تشکر شده : 4889
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
یکی از  زیبایی هاى شگفت انگیز معمارى اسلامی، تزیینات آن است که به صورتهاى مختلف در جاى جاى بناهاى اسلامى و متناسب با آن به کار رفته است. یعنى تزیینات اسلامی علاوه بر آرایش و زیبایى بنا، در استحکام و رنگ*آمیزى آن نیز نقشى مهم ایفا میکند. بنابراین «هنرهاى تزیینى به آن دسته از هنر گفته میشود که غیر از مشخصات خاص، از نظر نقوش و رنگ آمیزى مفید فایده اى هم باشد».
تزیین به منزله آرایشى است که بناى معمارى را دلپذیرتر می نمایاند و یا به غناى یک اثر می افزاید. همچنانکه عالم خلقت یکنواخت نیست و از تنوع و گوناگونیهاى زیادی برخوردار است. معمارى اسلامى هم به گونه اى نمادین، اشاره به خلقت و جهان هستی دارد که خود سرشار از دگرگونى است. تزیین به مانند زیر و بمهاى نگارین کنایه آمیزی از عالم خلقت و داراى بعد زیبا شناختى غنى است. هنر اسلامى در این مورد بر دیگر هنرها برترى دارد.

اسلام از همان ابتدا با طرد نقوش جانداران، بویژه تصاویر انسانی، جا را باى انواع هنرنمایى و آفریدن تزیینات جدید باز کرد و دامنة آن، چنان وسیع شد که شگفتى همگان را برانگیخت.

نقوش هندسى پیچ در پیچ، مرکب از یک دایره که در درون خود پذیراى تمامى اشکال دیگر است. اسلیمی ها و گل و بوته هایى که نشانه اى از باغ همیشه بهار بهشت است، همه و همه نشان از خلاقیت هنرمند مسلمان در ایجاد طرحهاى نو دارند. تزیینات زبان خاص خود را دارند و گویاى حقایقى اسرارآمیزند که ادراک آن در پرتو شناخت معمارى هستى میسر است و هنرمند اسلامى بخوبى از عهده این مهم برآمده است.

«با آشنایى به زبان تزیینات، می توان نقش و نگار را همچون شعرى خواند، یا میتوان با دنبال کردن پیچ و خمهاى زیرکانة نقشها، خود را فراموش کرد، طرحهاى تزیینى مجرد بویژه در مسجدهاى بزرگ، چیزى فراتر از زیباسازى است. آنچه در چشم غربى صرفاً زینتی می نماید، البته زینتى است، ولى در عین حال نمایشى است از طریق نمادهاى سنتى و تصویری. این شکل ساختارى و تزیینی، داراى شاخصى آسمانى است».



امضای کاربر : باکمترین هزینه سرنوشتان را رقم  برنید!!!برای اطلاعات بیشتر رو عکس ها کلیک کنید.






دوشنبه 26 فروردین 1392 - 11:15
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 2 کاربر از 3digheh به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: shilan & setare &
setare آفلاین



ارسال‌ها : 553
عضویت: 29 /3 /1391
محل زندگی: بهشت
سن: 20
شناسه یاهو: A&S
تشکرها : 719
تشکر شده : 627
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
* تحول در تزئینات
1) استفاده از آجر پیش بر : آجرهایی که به فرم دلخواه ساخته شده و بعد در داخل کوره پخته می شود .
2) استفاده از انواع کاشیکاری
الف ) کاشی کاری نگینی : استفاده محدود از کاشی در میان ردیف های آجر
 ب  ) کاشی کاری معقلی : گره سازی در هم کاشی و آجر
3) استفاده از گچ تراشی ( رنگ + گچ ) : ایجاد سطح و بعد قرار دادن الگو و برش زدن از سطح
* انواع گچ بری :
1) شیر شکری  : برجستگی طرح از سطح زمینه کم است .
2)   برجسته    : برجستگی طرح از سطح زمینه متوسط است .
3)   برهشته    : برجستگی طرح از سطح زمینه زیاد است .
4)    زبره       : برجستگی طرح از سطح زمینه ی زیاد و بدون سایدگی گوشه ها .




امضای کاربر :
شنبه 31 فروردین 1392 - 01:08
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
mahdi_121 آفلاین



ارسال‌ها : 135
عضویت: 30 /7 /1391
محل زندگی: Kabul
سن: 20
شناسه یاهو: Architect_121@yahoo.com
تشکرها : 192
تشکر شده : 144
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
«حكمت تزئينات در معماری اسلامی» بررسی شد      
 
  گروه انديشه: مقاله «حكمت تزئينات در معماری اسلامی» در كتاب اولين
همايش بين‌‌المللی «دين در آينه هنر» در همدان منتشر شده است.             
  

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) شعبه همدان، در مقاله
«حكمت تزئينات در معماری اسلامی» به قلم سوده پورصادقی، دانشجوی كارشناسی
ارشد معماری دانشگاه علوم و تحقيقات فارس و محمد پروا، استاد دانشگاه علوم و
تحقيقات فارس در كتاب اولين همايش بين‌المللی «دين در آينه هنر» در همدان
منتشر شده، آمده است: ظهور اسلام تجلی دورانی تازه‌ بود كه برای فراهم آمدن
جامعه و امكان روشنگری كلی از طريق ادغام تماميت جامعه در كليتی واحد بود
هنر اسلامی چه در صحنه آفاق و چه در صحنه انفس، راه خود را به سوی رستگاری
می‌پيمايد و بدينسان گستره ای از جهان ازل تا ابد و از بود تا نابود دارد.         
            
انسان اهل سنت بر آن است تا سرشت خداوارش را در جامعه‌ای سنتی به فعليت در
آورد او، خود را حاضر در جهانی پر معنا می‌بيند و چون كيهان بازتابی از
اصالت ذات الهی است هدف انسان سنتی، بنای جهانی نوين است.              
            
هنر اسلامی هم آميزه‌ای از‌ شريعت و طريقت است و اين آميختگی سرچشمه پيدايش
تمامی اين هنر‌هاست؛ هنری توام با تفكر و تعمق در عالم ماده، عالم نفس و
حتی عالم وحی قرآنی است.    
           
از ميان همه آفرينش‌های آدمی، معماری آرايه‌گر حياتی‌ترين و جامع‌ترين
ساخته‌هاست در معماری سنتی، اصول سنت الهام بخش نيرو های خلاقه آدمی است و
خاستگاه هنر و معماری است.  معماری سنتی چيزی جدا از تعريف هنر مقدس نيست
معبد و مسجد است به طور اخص؛ تصويری است از كيهان يا انسان در بعد كيهانی
او كه تنها به واسطه وجه بيرونی و نمايان كالبد خويش، از ديگر هنرها متمايز
است.    
         
معماری اسلامی هم چون همه انواع معماری سنتی مأنوس و مرتبط با كيهان شناسی
است كه مبنای شناخت معماری سنتی اسلامی رابطه ميان كيهان و انسان است و اين
رابطه ريشه در اصل الهی دارد كه سرچشمه همه حقيقت‌هاست.    
        
معماری اسلامی در حوزه هنر دينی جای دارد و وابسته به هنر مقدس است. هنر
دينی اصالت آسمانی دارد جلوه گاهی از حقايق لاهوتی است. آرايه‌ها نشانی از
پيوند دو سويه اند ميان دو جهان، از اين منظر‌، خداوند در مركز عالم است و
انسان بر كمان دايره پيرامونش كه وابسته به او است          
            
تأويل بيان‌گر راز و رمز نهفته در آرايه‌ها نيز هست كه هر يك نقشبند معنايی
از جاودانگی‌اند و نقشی از سرای بهشت و نشانی از سلوك و طی طريق تا اوج
اعلی و رسيدن به ذات وجود اقدس الهی و عقل‌؛ وسيله‌ای برای رسيدن به  معرفت
است.‌         
            
يادآور می‌شود، اين مقاله در كتاب اولين همايش بين‌المللی دين در آينه هنر در همدان منتشر شده است.                      



امضای کاربر : قهوه هم طعم عسل دارد  وقتی   ُتوُ    آن طرف میز باشی:9:
یکشنبه 01 اردیبهشت 1392 - 19:11
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
mahdi_121 آفلاین



ارسال‌ها : 135
عضویت: 30 /7 /1391
محل زندگی: Kabul
سن: 20
شناسه یاهو: Architect_121@yahoo.com
تشکرها : 192
تشکر شده : 144
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
کاشی و کاربرد آن :


کاشی
از لحاظ تاریخی پجمین شیوه اساسی و بنیادی در تزئینات ساختمان هیا آبده یی
و ساختمان های عادی می باشد. استفاده از این شیوه و مواد تزئینی در معماری
اسلامی نیز بهحد اعظمی رایج و دیزاین های جالب ، جلو رشد وانکشاف تزئینات
خششتی و گچی را گرفت وهمه علاقمند تزئینات با کاشی شدند از نوع تزینات کاشی
برای باراول قسمیکه روی دیوار را بکلی بپوشاند در آبدات قرن 13 هـ قونیه
بکار رفته . کاشی کاری بصورت هنر تزئینی د رکشور های اسلامی به اوج شگوفایی
خود رسید ویکی از ویژه گی های برجسته معماری اسلامی به شمار میرود کاشی
های که برای تئین عمارات به کار میرود عموأ سه نوع بوده کهذیلا توضیح
میگردد. الف: کاشی معرق : باتلفیق تکه هایکوچک گوناگون ساخته میشود که به
اساس طرح اصل یکایک تراشیدهمیشود ودر جای معینه آن نصب میگردد. ب: کاشی
بنایی : دارای طرح های هندسی است واز تلفیق اشکال هندسی ساخته میشود ، که
مساحت هریک از آنها بین 4تا 8 سانتی متر مربع میباشد. ج : کاشی خشتی : از
تلفیق خشت های ظریف لعاب دار که هریک از آنها بخشی از طرح کلی را در بر
دارد ساخته میشود واز قرن پنج قمری با گسترش و پیشرفت سایر شاخه هیا هنر
اسلامی کاشی کاری نیز ترقی بیشتر کسب نمود . بهمنظور جلوگیری از ضیاع وقت
با در نظرداشت اقتصاد ضعیف کشور اکثرأ در ترمیم آبدات تاریخی وساختمان های
جدید به عوض کاشی های معرق از کاشی های هفت رنگ استفاده می نمایند ازین نوع
کاشی مرکب از رنگ سبز کمی سفید میباشد. کاشی معرق : معرق کاری عبارت است
از قطع های بریده شده کاشی که نقوش مختلف ورنگ های متفاوت تراشیدهو کنار
یگدیگر به شکل قطوری بزرگ در آمده و روی دیوار نصب میشود تازینت بخش بنأ
گردد. این نقوش گاهی از نقش های گره کشی و گاهی از نقشهای مختلف مانند گال و
بوته سازی اسلیمی ها که هرکدام جداگانه می توانند بنایی را زینت بخشد.
ساختن یانصب کاشی هارا معرق گویند معرق کاری کاشی در دوره سلجوقیان یعنی در
قرن 4 هجری به سمت کمال رفت وبسیار متداول ومرج گردید درقرن هشتم هجری
همرندان معرق کار به مراتب از هنرمندان عهد سلجوقی جلو افتادند . دراین قرن
موفق شدند اجزای راکه اشکال معرق از آنها تشکیل می یابد کوچکتر کنند ولطیف
ترین وزیبا ترین اشکال بنایی وهندسی را در مجموعه ای از رنگ های زیبا براق
که جز در هنر شرق خصوصأ ایرانی دیده میشود نمایش دهند مخصوصأ ارزان بیشتر
موجب رواج بیشتر آن گردیده هنر معرق کاری در قرن های 9و 10 هجری به روش هیا
شرقی خود رسید در این دوره مراکز مهم معرق سازی در شهر هیا اصفهان ، یزد ،
هرات ، سمرقند ، ایجاد گردید.


امضای کاربر : قهوه هم طعم عسل دارد  وقتی   ُتوُ    آن طرف میز باشی:9:
یکشنبه 01 اردیبهشت 1392 - 19:12
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 4 کاربر از mahdi_121 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: maybody / 3digheh / setare / shima22 /
mahdi_121 آفلاین



ارسال‌ها : 135
عضویت: 30 /7 /1391
محل زندگی: Kabul
سن: 20
شناسه یاهو: Architect_121@yahoo.com
تشکرها : 192
تشکر شده : 144
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
خط بنایی وسیله تزئینی در کاشی.


خط
بنایی الهام گرفتهاز خط کوفی است د رکاشیکاری و معماری اسلامی جایگاه ویژه
دارد . زینت بخش از کتبه ها داخل محراب ها و بالای منارها و پشت و پهلوی
قوس بکارمیرود این نوع خط زیاد در کاشی ها و کاشی کاری مروج به خاطر که برش
آن آسانتر است مانند سایر خط کنج و کنار و پیچ و تاب زیاد ندارد از همین
سبب است که به این خط خط بنایی را نام گذاشته اند که اکثرأ در آبدات تاریخی
از آ« استفاده به عمل می آید . در کاشی کاری شیوه های تزئینی دیگری هم
وجوددارد که زیرنام اسلیمی ، گره کاری ، خطوط بنای ، مقرنس کاری ، رسم بندی
، و غیره که هریک در جایش از ارزشمندی خاصی برخوردار است و همچنان کدام
هنرویژه و خلاقیت و ابتکار لازم بکار رفته دراین قسمت میخواهیم در رابطه به
تهیه وساخت یک قطعه کاشی چه بزرگ و یا خورد دقیق شویم مراحل گوناگون و
اهمیت قدرت خلاقه هنرمندرا در آن مشاهده نماییم که در بحث های آینده مراحل
مختلف تهیه کاشی بامواد که در تهیه آن لازم است توضیحات به عمل آوریم .

نتیجه گیری 

 از
ارزشمندی کاشی و نقش آن در معماری اسلامی صحبت به عمل آوردیم و دانستیم که
درمیان انبوهی از مصالح معماری چون ، گل ، گچ ، خشت ، سنگ ، چوب و غیره
کاشی نقش عمده را ایفا میکند در حقیقت کاشی مکمل کاردر معماری است . و
هنرمندان ما خوب درک نموده اند و تشخیص دادند که دریک کشور اسلامی و یادر
مجموع جهان اسلام یگانه عنصریکه میتوانداهداف هنر اسلامی را خوبتر تحقق دهد
کاشی است که آثالر گرانبهای از این عنصر معماری وتزئیناتی را در اکثر،
مراکز متبرکه کشور های اسلامی مشاهده مینمایم که همه آنها حاصل دسترنج
توانای هنرمندانی بود که زندگی خودرا وقف هنرکردند ورسالت خودرا در قبلا
جامعه اسلامی و اهداف و مرام هنر اسلامی از طریق هنرکاشی کاری انجام دادند
واعجاز آفریدند.


امضای کاربر : قهوه هم طعم عسل دارد  وقتی   ُتوُ    آن طرف میز باشی:9:
یکشنبه 01 اردیبهشت 1392 - 19:44
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 3 کاربر از mahdi_121 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: setare / 3digheh / shima22 /
mahdi_121 آفلاین



ارسال‌ها : 135
عضویت: 30 /7 /1391
محل زندگی: Kabul
سن: 20
شناسه یاهو: Architect_121@yahoo.com
تشکرها : 192
تشکر شده : 144
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
مفهوم تزئینات درمعماری اسلامی

 تزئينات، بخش عمده هماهنگ كننده در
معماري و طراحي اسلامي است؛ همانطور كه Dalu Jones در مقاله بسيار جالب و
جامع خود با نام «سطح، الگو و نور» (در جهان اسلام با ويرايش Geor


تزئینات،
بخش عمده هماهنگ کننده در معماری و طراحی اسلامی است؛ همانطور که Dalu
Jones در مقاله بسیار جالب و جامع خود با نام «سطح، الگو و نور» (در جهان
اسلام با ویرایش George Michell) نگاشته است، تزئینات برای سیزده قرن،
بناها و اشیاء گوناگون را در سراسر جهان اسلام از اسپانیا تا چین و اندونزی
، به یکدیگر می پیوندد.

هنر
اسلامی، هنری است که بیش از پرداختن به فرم به موضوعات تزئینی، که هم در
معماری و هم در هنرهای وابسته وجود دارد، بدون توجه به مصالح، مقیاس و
تکنیک می پردازد. هیچ گاه یک نوع تزئین برای یک نوع بنا یا شیء وجود ندارد،
برعکس اصول تزئینی‌ای وجود دارند که (از آنجا که از یک ارتباط درونی میان
همه هنرهای کاربردی و معماری در اسلام می آیند) اسلامی و کاربردی برای
انواع ساختمان ها و اشیاء در تمام زمانها هستند؛ بنابراین هنراسلامی باید
در تمامیتش در نظر گرفته شود، زیرا چه ساختمان ها و چه اشیاء تا حدودی اصول
یکسانی را مجسم می کنند. اگر اشیاء و هنرها در کیفیت اجرا و سبک متفاوتند،
اما عقاید، شکل ها و طرح های یکسانی به صورت متداوم دوباره مطرح می‌شوند.

به علت استفاده کم از مبلمان در زندگی روزمره سنتی در اسلام، تزئینات در خلق
فضای ممتد که از نشانه های معماری اسلامی است بدون استفاده از این ابزار
کمک می کند. Jones می نویسد، «با استفاده از فرش ها و بالشتک ها که اغلب
طرح تزئینی‌ای را که در دیوار ها و سقف وجود دارد را منعکس می‌کنند، لایه
های تزئینات سطوح افزایش یافته و پیچیدگی های آثار بصری غنی تر می‌شوند».
کف اتاق‌ها و سقف‌ها از آنجا که اغلب مانند درختان طراحی می‌شوند، با
تزئیناتشان به سیالیت فضا کمک می کنند؛ گاهی تزئینات در کف اتاق ها دقیقا
شکل یک فرش را می آفریند. آرامگاه Itimad ad-Dawla کفی مرمری دارد که دقیقا
بازآفرینی فرش های مغول است».

Jones بیان می دارد برای غربیان
معماری اسلامی دو بعدی به نظر می رسد، اما خصوصیات معماری اسلامی امکانات
خلق سه بعدی را بیان می دارد، برای نمونه طراحی های به هم پیچیده ای که
اغلب با تفاوت در رنگ و مصالح همراه می‌شوند، خطای حسی را در طرح های
متفاوت به وجود می‌آورد. تزئینات اسلامی با استفاده از مواد درخشان و منعکس
کننده و براق، تکرار مدول‌ها، تفاوت سطوح و کار استادانه در پلان، در هم
پیچیده و مجلل می گردند. وی می‌افزاید، این هنر آرامش است، جایی که تنش ها
تجزیه می شوند.
 
علاوه بر فرم، مصالح و مقیاس، مفهومی که در
بنیان خوشنویسی و هندسه وجود دارد، در معماری تکرار و افزایش اجزایی که بر
پایه قوس هستند را به همراه می آورد. به طور پیوسته و موازی با اینها زمینه
های گلدار و نگاره‌ای نیز وجود دارند. «آب و نور هم، از آنجا که لایه های
بیشتری در طرح ها به وجود می آورند- همانطور که در تزئینات روی سطوح روی می
دهد- در تزئینات اسلامی اهمیت عمده‌ای دارند، آنها در فضا تغییر شکل ایجاد
می کنند.».
فضابا سطوح تعریف می شود و از آنجا که سطح با تزئینات طراحی شده، ارتباطی
درونی در معماری اسلامی بین فضا و تزئینات وجود دارد؛ این تفاوت و غنای
تزئینات به همراه تداوم بی پایان آن است که نسبت به اجزای سازه‌ای که اغلب
در بناها پنهان هستند، در شخصیت دهی به بنا نقش بیشتری ایفا می‌کنند. مثال
های بسیاری از اجزاء که در معماری اسلامی - به طور مثال مقرنس (تزئینات
شانه عسلی شکل که می تواند نور را انعکاس داده و تجزیه کند)- به علت نیاز
به حل محدوده بین اجزاء سازه‌ای (باربر) و اجزاء تزئینی(غیر باربر)، توجیه
می‌شود، وجود دارد.
Jonesبه تاج محل
به عنوان مثالی که در آن احساس فضای بی پایان که در معماری اسلامی با
تکثیر الگو ها و اجزاء معماری خلق می شود، اشاره می‌کند. در اینجا قوس ها
در ابعاد و انواع متفاوت برای اهداف تزئینی به کار گرفته شده‌اند؛ «در حالی
که تسلط با گنبد اصلی است، هریک از نماهای ساختمان دو ردیف تورفتگی های
قوسی شکل دارند که از توده اصلی بنا در آورده شده اند. دروازه ها در مرکز
هریک از وجوه قرار دارند، اما بزرگ شده همین تورفتگی ها هستند، در عوض آنها
با کوچک شده های خودشان، مقرنس ها، پر شده‌اند. 

 
 گنبدهای کوچک سنگفرش شده ای در قسمت بالای بنا روی قوس های بازی قرار دارند که در
قوس های کور روی سکویی که همه بنا روی آن قرار دارد تکرار می شوند. بدین
صورت هر جزء از تزئینات یک جزء سازه ای را می سازد...».
 مثال دیگری از اصول بنیادی بسیاری از تزئینات اسلامی با تزئینات کف تاج محل داده شده
است که با اثر چین و شکن دار خود این تصور را که آرامگاه در یک ظرف آب قرار
دارد را جان می بخشد. تزئینات.... در جزئیات بنیادین تقلید آب نمی باشد،
اما مفهوم آب را بیان می دارند....این مسئله موقعیت «طراحی سایت توسط ذهن
را» به وجود می‌آورد، فضاسازی‌ای که بهتر از هر نوع ارائه‌ای به نیاز پاسخ
می دهد




امضای کاربر : قهوه هم طعم عسل دارد  وقتی   ُتوُ    آن طرف میز باشی:9:
یکشنبه 01 اردیبهشت 1392 - 19:51
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از mahdi_121 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: setare /
mahdi_121 آفلاین



ارسال‌ها : 135
عضویت: 30 /7 /1391
محل زندگی: Kabul
سن: 20
شناسه یاهو: Architect_121@yahoo.com
تشکرها : 192
تشکر شده : 144
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
معرفی دوازده گونه از آرایه ها ی گچی در معماری اسلامی

براساس مطالعات میدانی و بررسی‌های مقدّماتی آزمایشگاهی بر روی آثار تزئینی گچی در ایران دوران اسلامی،‏ مشخص گردید که کمینه 12 گونة مختلف از تزئینات،‏ گچی وجود دارند که در هرگونه،‏ جزئیات فنی به‌کار گرفته شده در اجرا،‏ بسته به مواد متشکله و روش عمل‌آوری،‏ شیوة شکل‌دهی،‏ و میزان برجستگی تزئینات متفاوت است. برخلاف دو نوع طبقه‌بندی رایج پیشین که بر اساس شیوة شکل‌دهی و میزان برجستگی انجام می‌گرفت،‏ این نوع طبقه‌بندی،‏ چون براساس جزئیات فنی و روش اجرایی تزئینات ارایه می‌گردد،‏ همخوانی بیشتری با اهداف فن‌شناسی آثار داشته و در حوزة باستان‌شناسی و نیز حفاظت و مرمّت،‏ کارایی مؤثّرتری خواهد داشت. براساس جزئیات فنی،‏ تزئینات گچی در آرایش معماری دوران اسلامی ایران به گونه‌هایِ تزئینات گچی با برجستگی زیاد،‏ نیم‌برجسته،‏ قالبی،‏ کُشته‌بُری،‏ کُپ‌بُری،‏ تلفیق با مصالحی چون شیشه یا کاشی،‏ تزئینات گچی مجوّف شامل دو نوع تُنگ‌بُری و مشبک،‏ فتیله‌ای،‏ گچ‌بری روی آیینة تخت،‏ گچ‌بری روی سیم گِل،‏ و معرق‌های گچی،‏ قابل تقسیم است.

امضای کاربر : قهوه هم طعم عسل دارد  وقتی   ُتوُ    آن طرف میز باشی:9:
یکشنبه 01 اردیبهشت 1392 - 19:55
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 2 کاربر از mahdi_121 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh / shima22 /
setare آفلاین



ارسال‌ها : 553
عضویت: 29 /3 /1391
محل زندگی: بهشت
سن: 20
شناسه یاهو: A&S
تشکرها : 719
تشکر شده : 627
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی

* گونه های مختلف آجر تزئینی :

1- آجر واکوب وآبمال :( آجر صاف جهت نمای ساختمان ) نمونه : نمای گنبد قابوس 

2-آجر پیش بر:(خشتی که هنوز خشک نشده بوسله برنده برش میدادند)

3- آجر مهری :( دارای نقوش برجسته یا فرورفته ) نمونه : مسجد جامع گناباد ( دوره سلجوقی ) 

گنبد سلطانیه – مسجد جامع یزد ( ایلخانیان ) نمونه هایی در یزد وکاشان و تهران ( قاجاریه) 

4- آجر تراش :عبارتند از نیمه(2/1) – (آجری که از قطر به دو نیم چارکه (4/1)-قناس شده )- آجر قفلی ( آجری که 4/1 آن از گوشه بریده شده ) – آجر قلمدونی (3/1 آجر ) – دو قدی ( 8/1 آجر –کلوک (16/1 آجر )- آجر فلکه (آجر تراشی که دو مثلث از دو گوشه آن بریده شده) – آجر قاشقی ( بریدن مورب گوشه ای یا لب پخ )

5- آجر تزینی قالبی و تراش :مخصوص دوره قاجارمی باشد . در شکلهای هندسی و غیر هندسی

6- آجر آبساب :پس از تراش در آب می خیسانند بعد کناره های آنرا می سابند به نما جلوه میدهد . نمونه در گنبد سلطانیه

7- آ جر قواره بری : یکی از شیوه های آجر تراش است که در آن به جای نقش از قطعه مستقیم آجر استفاده می کنند . رواج آن در دوره قاجار می باشد.



امضای کاربر :
چهارشنبه 04 اردیبهشت 1392 - 23:24
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از setare به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh /
3digheh آفلاین



ارسال‌ها : 2455
عضویت: 16 /2 /1391
محل زندگی: تــــبریــــز
سن: 29
تشکرها : 2844
تشکر شده : 4889
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
روشهای ساخت و تزیین  درمعماری اسلامی:

به طور کلی آگاهی ما از نحوه ساخت, طراحی و سایر امور ساختمانی دوره اسلامی بسیار کم و محدود است. بدون شک ایجاد بناها, چه مجموعه های مذهبی و چه غیر مذهبی, مستلزم آگاهی از علومی چون هندسه, ریاضی و طراحی بوده است و استادکاران طی قرون متمادی با بهره گیری از علوم, توانسته اند شاهکارهایی در هنر معماری به وجود آورند. متأسفانه در متون تاریخی دوره اسلامی مطالب مهم و تصاویر چندانی در مورد چگونگی ایجاد بناها به چشم نمی خورد. تنها نمونه های قابل ذکر دو نقاشی منسوب به بهزاد, با تاریخ ۸۷۲ هجری, در ظفرنامه و خمسه نظامی است. این نقاشیها در حال حاضر در دانشگاه هابکینز آمریکا نگهداری می شوند و در آنها نحوه ساخت مسجد جامع تیمور و همچنین کاخ خورنق به شیوه مینیاتور به تصویر کشیده شده است. در این نقاشیها تا حدودی تزیینات و ابزار و ابزار و وسایل معماری مرسوم آن روزگار مانند داربست, گونیای چوبی, اره, خط کش, بیل, تیشه, ماله, نردبان, و … و همچنین مصالح ساختمانی مانند سنگ, آجر, گچ, ملاط و کاشی و مراحل اجرای ساختمان نشان داده شده است.
برخی محققان بر این عقیده اند که علت فقدان مطالب سودمند درباره معماران دوره اسلامی و روشهای طراحی و ساختمانی آنها, این است که معماران در مقایسه با شاعران, فیلسوفان و مورخان, کمتر مورد توجه بوده اند. البته این رأی درست به نظر نمی رسد؛ زیرا در ادوار مختلف نیاز همگان به معمار و استادکاران ساختمانی برای ایجاد محلهای مسکونی, تجاری و عبادی امری مسلم بوده است.
مورخان اسلامی چون بیهقی, ابن خلدون و خواجه رشیدالدین, مطالب سودمندی درباره معماری و معماران نوشته اند؛ از جمله نوشته اند معماران از علوم ریاضی و هندسه اطلاع داشتند و در احداث بناها قبل از هر چیز به طراحی و نقشه کشی مبادرت می ورزیدند. فارابی فیلسوف بزرگ ایران می گوید معماری مبتنی بر علم الحیل است و حیل, مهارت, هنر و فنی است که با کار استادانه و هنرمندانه در اشکال هندسی نشان داده می شود. هندسه مبنای معماری بود و معمار بسیار ماهر و استاد را مهندس می گفتند که به معنای هندسه دان است.
همچنین متونی در دست است که در آنها از هندسه و طرحهای هندسی برای معماران بحث می شود و سراسر این کتابها دارای توضیحاتی است که به معماری عملی ارتباط پیدا می کند. بخشی از کتاب مفتاح الحساب نوشته جمشید کاشی ریاضیدان و منجم عصر تیموری, به معماری اختصاص یافته و در آن بخش از روشهای ساختن طاق و گنبد و مقرنس بحث می کند, از انواع طاقهایی که او شرح می دهد برخی را در بناهای تیموری می توان دید.
معماران, استادکاران, بنایان و دیگر گروههای وابسته به علم معماری, با آگاهی کامل از فن معماری و با ابتکار و ابداعات خاص خود و رعایت کامل اصول هندسه و مهارت های سنتی و همچنین الهام از عقاید دینی فضای معماری ایران را شکوهی جاودانه بخشیدند.
مسئولیت ساخت بنا نیز به عهده گروههای متعددی بوده است؛ مثلاً گروهی مسئول احداث ساختمان تا مرحله سفت کاری, و گروهی مسئول تزیینات بنا مانند آجرکاری, گچبری و کاشیکاری بوده اند. همچنین بین استادکاران, سلسله مراتبی وجود داشته, مانند مهندس, معمار, بنا, سرکارگر, سنگکار, گچکار, کاشیکار و کارگر ساده که هر یک مسئولیت خاصی داشتند.
لازم به یادآوری است که معماران ایرانی به علت فروتنی از ثبت کردن نام خود بر بناها خودداری می کردند؛ به همین علت جز تعدادی از بناها که نام معمار یا سازنده آن مشخص شد, بقیه فاقد نام استادکار یا سازنده آن است.


امضای کاربر : باکمترین هزینه سرنوشتان را رقم  برنید!!!برای اطلاعات بیشتر رو عکس ها کلیک کنید.






پنجشنبه 05 اردیبهشت 1392 - 12:51
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از 3digheh به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: mahdi_121 /
3digheh آفلاین



ارسال‌ها : 2455
عضویت: 16 /2 /1391
محل زندگی: تــــبریــــز
سن: 29
تشکرها : 2844
تشکر شده : 4889
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
کاشیکاری در معماری اسلامی (عکس)


کاشی معرق-پنجره مشبک کاری مسجد شیخ لطف الله

مسجد وکیل


کاشی هفت  رنگ - قرن هشتم هجری – ایران
.

امضای کاربر : باکمترین هزینه سرنوشتان را رقم  برنید!!!برای اطلاعات بیشتر رو عکس ها کلیک کنید.






پنجشنبه 05 اردیبهشت 1392 - 13:16
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از 3digheh به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: setare /
3digheh آفلاین



ارسال‌ها : 2455
عضویت: 16 /2 /1391
محل زندگی: تــــبریــــز
سن: 29
تشکرها : 2844
تشکر شده : 4889
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی

کاشی ایزنیک - قرن پنجم هجری – ترکیه


اصفهان-مسجد امام(گنبدخانه)

قزوین-دروازه تهران دوره قاجار




امضای کاربر : باکمترین هزینه سرنوشتان را رقم  برنید!!!برای اطلاعات بیشتر رو عکس ها کلیک کنید.






پنجشنبه 05 اردیبهشت 1392 - 13:19
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از 3digheh به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: mahdi_121 /
3digheh آفلاین



ارسال‌ها : 2455
عضویت: 16 /2 /1391
محل زندگی: تــــبریــــز
سن: 29
تشکرها : 2844
تشکر شده : 4889
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
اینم چند نمونه دیگه از زیبایی های تزئینات معماری ایران












امضای کاربر : باکمترین هزینه سرنوشتان را رقم  برنید!!!برای اطلاعات بیشتر رو عکس ها کلیک کنید.






پنجشنبه 05 اردیبهشت 1392 - 13:51
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از 3digheh به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: setare /
setare آفلاین



ارسال‌ها : 553
عضویت: 29 /3 /1391
محل زندگی: بهشت
سن: 20
شناسه یاهو: A&S
تشکرها : 719
تشکر شده : 627
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
 
 
 
«هلن گاردنر» که در کتاب «هنر در گذر زمان» خود، گچ¬بری‌های الحمراء را همتای خیال‌‌پردازی‌‌‌های ظریف شاعران مسلمان می‌داند، در تأثیر سبک معماران الحمراء بر اروپا و آمریکا می‌آورد: «نفوذ این سبک بر هنر اسپانیا در سراسر سده‌‌‌‌های میانه هم¬چنان قوی بود و تا دوره رنسانس نیز رسید و رگه‌هایی از آن را می‌توان حتی در هنر مستعمرات اسپانیا در قاره امریکا مشاهده کرد.»(9) البته در این¬جا ذکر نکته‌‌‌‌‌ای را ضروری می‌دانیم و آن عمد و قصد وسیعی است که در انکار یا دست کم، نادیده گرفتن تأثیرات هنر، فرهنگ و معماری اسلامی بر غرب، مجموعه تحقیقات و مطالعات غریبان را در بر گرفته است. هنگامی که کتب تاریخ دوره‌های مختلف مدارس امروز اسپانیا، از حضور مسلمین در اسپانیا، تنها به دو صفحه بسنده می‌کنند و از محققان منصف غربی کسی چون «گانیگوس» مستشرق اسپانیایی در مقدمه ترجمه کتاب «نفخ‌‌الطیب» می‌نگارد: «ماریانا مورخ اسپانیایی و سایر مورخان بزرگ این کشور با احساسات ملی و تعصّب دینی همراه با دشمنی و کینه‌توزی عمیق نسبت به عرب، همیشه تألیفات مورّخان عرب را تحقیر کرده و ناچیز شمرده‌اند، در نتیجه روش علمی بحث و مقارنه اسناد تاریخی عرب با نوشتارهای مسیحی را رد کرده‌اند و ترجیح داده‌اند تألیفات خود را بر پایه دیدگاه مسیحیان از تاریخ گذشته تنظیم کنند، لذا تاریخ اسپانیای قرون وسطی با وجود تحقیقات مورخان معاصر، هم¬چنان جولان¬گاه خرافات و تناقضات است»(10) بنابراین نمی‌توان انتظار داشت منابع مکفی و مستندی را در مجموعه آثار محققان غربی، (جز در موارد معدود و نادری) پیرامون بررسی این تأثیرات یافت. این وظیفه مراکز تحقیقاتی و مطالعاتی جهان اسلام است که با ارسال محققان و نیز اختصاص رساله‌های دکتری توسط دانشگاه‌های اسلامی و به ویژه ایرانی، این بخش از تاریخ غبار گرفته هنر و معماری اسلامی و به تعبیر جهانی را که قطعاً یکی از ناب¬ترین دوره‌های هنر و معماری اسلامی است، روشن سازند.

امضای کاربر :
شنبه 07 اردیبهشت 1392 - 00:21
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 3 کاربر از setare به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh / shima22 / mahdi_121 /
shima22 آفلاین



ارسال‌ها : 1668
عضویت: 23 /8 /1391
محل زندگی: mashhad
سن: 20
تشکرها : 1144
تشکر شده : 1632
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
                                                  

کاشیکاری گنبد مسجد جامع کبیر یزد                                                   تزئینات مسجد جامع اردستان

امضای کاربر : در بیکرانه زندگی دو چیز افسونم کرد ، آبی آسمان که می بینم و میدانم نیست
و خدایی که نمی بینم و میدانم که هست..
شنبه 07 اردیبهشت 1392 - 10:06
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 2 کاربر از shima22 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh / mahdi_121 /
shima22 آفلاین



ارسال‌ها : 1668
عضویت: 23 /8 /1391
محل زندگی: mashhad
سن: 20
تشکرها : 1144
تشکر شده : 1632
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
در معمارى ايراني، آجر تنها پرکنندهٔ جرزها و پوشانندهٔ
احجام و جداکنندهٔ آنها از يکديگر نيست
بلکه بعنوان يک عنصر کامل در معمارى ايران بکار رفته است.
آجر به تنهايى يک قالب شکل‌دهنده است. و در حدّ يک وسيلهٔ مجرد،
هر دانه‌اش به کار گرفته مى‌شود
آجر بعنوان يک عنصر تزئيني، کارآيى آن را دارد که با تمامى عناصر
تشکيل‌دهنده يک معمارى بياميزد و يا به‌‌شکل يک عنصر مجرد تزئينى جلوه‌گرى کند
.
   
                                         
                                            آجركاري آرامگاه چَپَلي اُوغلي- اَبهَر

کاربرد آجر در معمارى دوران بعد از اسلام فرصت خلق زيبايى‌ها
را در بناهاى کم حجم و متوسط فراهم ساخت. چنان‌که تعدادى از شاهکارهاى معمارى به
جاى مانده از دوران بعد از اسلام ايران اين امکان را فراهم ساخت تا در محل‌هاى دورافتاده
و مسير بيابان‌ەا که دسترسى به سنگ ممکن نبود و چوب نيز در دسترس نبود، تنها با
برپا ساختن يک کوره آجرپزي، بناهايى با حجم‌هاى بسيار بزرگ بنا گردد، سدها و پل‌هاى
مختلف در دورافتاده‌ترين محل‌ها ساخته شود و شهرهايى بزرگ چون نيشابور، جرجان و
... پا بگیرند

         
                          
         آجركاري امام‌زاده محمد محروق- نيشابور                    آجركاري گنبد سُلطانيه- اَبهَر                                              

امضای کاربر : در بیکرانه زندگی دو چیز افسونم کرد ، آبی آسمان که می بینم و میدانم نیست
و خدایی که نمی بینم و میدانم که هست..
شنبه 07 اردیبهشت 1392 - 10:18
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 2 کاربر از shima22 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh / elham20 /
elham20 آفلاین



ارسال‌ها : 4114
عضویت: 16 /9 /1391
محل زندگی: mashhad
سن: 20
شناسه یاهو: lili.water72@yahoo.com
تشکرها : 2397
تشکر شده : 3157
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
دردوره ممالیک بحری، روش تزیین دیوار ها با نوار های گچی منقوش به عناصر
نوشتنی، روی زمینه تزیینات گیاهی رایج گردید که نمونه آن در بالای پنجره
مسجد " الظاهر بیبرس" مشاهده می شود. زیباترین نمونه های گچی مملوکی، در
پنجره های گچی مشبک موجود در جامع دیده می شود که با اشکال هندسی همراه با
شیشه های رنگین تزیین شده است. این پنجره ها را حاشیه هایی مزین به عناصر برگ و شاخه و نوشته های کوفی در بر گرفته است.

وره تیموری، عصر به وجود آمدن رسمی بندی و
کار بندی هایی از قالب های گچی مقرنس و قطار بندی های گچی ارزشمند است. به
طور کلی، در هنر گچ بری این دوران انواع خطوط کوفی مشجر، مزهر، معقد و
مشبک و نیز خط های محقق، نسخ، ثلث، رقاع، تعلیق و نستعلیق و به خصوص از خط
معقلی، استفاده فراوان شده است. از آثار فراوان این دوره می توان به مقرنس
بندی های گچی ارزشمند سر در مسجد میدان کاشان، قطار بندی های گچی مدرسه خرگرد در خواف و خطوط گچ بری شده در بقعه شیخ احمد جامی در تربت جام اشاره کرد.


گچبری -مزار شیخ احمد جامی


امضای کاربر : [hr]لبخند بزن؛
برآمدگی گونه هایت توان آن را دارد که امید رفته را بازگرداند،
تجربه ثابت کرده است که گاه قوسی کوچک ، میتواند معماری بنایی را نجات دهد.
شنبه 07 اردیبهشت 1392 - 19:59
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از elham20 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh /
shima22 آفلاین



ارسال‌ها : 1668
عضویت: 23 /8 /1391
محل زندگی: mashhad
سن: 20
تشکرها : 1144
تشکر شده : 1632
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
گنبدعلویان در همدان هم یکی از شاهکارای معماری گچ بری و آجرکاری بعد از اسلام است








امضای کاربر : در بیکرانه زندگی دو چیز افسونم کرد ، آبی آسمان که می بینم و میدانم نیست
و خدایی که نمی بینم و میدانم که هست..
شنبه 21 اردیبهشت 1392 - 12:27
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از shima22 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: yalda1103 /
elham20 آفلاین



ارسال‌ها : 4114
عضویت: 16 /9 /1391
محل زندگی: mashhad
سن: 20
شناسه یاهو: lili.water72@yahoo.com
تشکرها : 2397
تشکر شده : 3157
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
کاشی کاری در لغت یعنی کنار هم چیدن قطعات کوچک به نحوی که شکل موازئیکی درست شود. به تعبیر دیگر آجر لعابدار را کاشی
گویند. که معادل آن در زبان انگلیسی Tessellate است که از واژه یونانی
Tessers ( چهار ، به دلیل شکل چهار گوش یا مربع شکل کاشی ) مشتق شده است.
موطن اصلی کاشی
ایران بوده است و صنعتگران دوره هخامنشی مبتکر و خالق این هنر بوده اند
ولی در زمان اسکندر این هنر از ایران کوچ کرد و در دوره هلاکوخان به سبکی
نو شروع به فعالیت نمود . در قرن ششم هجری ( دوازدهم میلادی ) یعنی در
دوره سلجوقیان ، کاشی کاری به ویژه معرق کاری به سمت
کمال رفت و بسیار متداول شد. در قرن هشتم هنرمندانی که همیشه به فکر
نوآوری بودند موفق شدند اجزاء معرق را ریزتز و کوچکتر کنند و زیباترین
اشکال هندسی و گل وبوته ها را در طیف هایی از رنگهای لطیف نمایش دهند و
بهترین کاشی کاری در سطوح بناها را جلوگر نمایند. به عبارت ساده و خلاصه می توان گفت که کاشی کاری
در عهد چنگیز و تیموریان ، صنعتی به کمال رسیده بود که در عهد صفویه به
منتهای عظمت خود دست یافت اما بعد از دوره صفویه کاشی کاری سیر نزولی خود
را طی کرد. در زمان قاجار بعضی از آثار کاشی کاری را تعمیر کردند ، اما هیچ گونه نوآروری پدیدار نگشت و کاشی کاری هایی که انجام گرفت ظرافت دوره صفویه را نداشت.
کهن ترین نمونه کاشی سازی و کاشی کاری ایران باستان زیگورات چغازنبیل در دروه ایلام میانی (1250 پیش از میلاد) و شاهکار کاشی سازی و کاشی کاری ایران و جهان میدان نقش جهان اصفهان در قرن ششم میلادی است .

امضای کاربر : [hr]لبخند بزن؛
برآمدگی گونه هایت توان آن را دارد که امید رفته را بازگرداند،
تجربه ثابت کرده است که گاه قوسی کوچک ، میتواند معماری بنایی را نجات دهد.
شنبه 21 اردیبهشت 1392 - 14:13
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
تشکر شده: 1 کاربر از elham20 به خاطر این مطلب مفید تشکر کرده اند: 3digheh /
elham20 آفلاین



ارسال‌ها : 4114
عضویت: 16 /9 /1391
محل زندگی: mashhad
سن: 20
شناسه یاهو: lili.water72@yahoo.com
تشکرها : 2397
تشکر شده : 3157
آشنایی با تزیینات در معماری اسلامی
مقرنس









مقرنس تزئيني در آثار تاريخي اسلامي ايران (1)



دكتر عباس زماني استاديار دانشكده ادبيات علوم انساني دانشگاه تهران



راجع به هنرهاي تزييني در شماره 93
دورة جديد مجلة هنر و مردم زير عنوان «پيچ تزييني در آثار تاريخي اسلامي
ايران» صحبت كرده و گفتيم كه ملت ايران همواره هنر را با زندگي آميخته است،
يعني ذوق خود را در ساختن لوازم زندگي و وسائل مورد احتياج بكار برده است.
اينك يكي ديگر از عناصر تزييني يعني مقرنس را كه مقام مهمي در زيبا كردن
بناهاي ايراني بخصوص مساجد و مدارس عهده‌دار است در سه قسمت معرفي مي‌كنيم:


1-وجه تسميه و تعريف مقرنس.

2-سابقه مقرنس در قبل از اسلام.

3-مقرنس در بناهاي اسلامي.

الف-وجه تسميه و تعريف مقرنس



كلمه مقرنس با قر و قرناس و
قرنس(قرنيس) و قرنيز خويشاوند است و مي‌توانيم بگوييم قرنيس‌دار يا قرشده و
اين معني با شكل عنصر تزييني مورد نظر ما از تعدادي كم و بيش سطوح برآمده و
فرورفته صورت مي‌گيرد موافق است و براي اينكه بيشتر با اين كلمات آشنا
شويم مناسب است به فرهنگها مراجعه كنيم:

قُر-چيز فرو رفته...هرگاه ظرفي فلزي و مانند آن بر اثر برخورد به جايي فرورفتگي پيدا كند گويند«قر» شده است.(1)

قُرناس و قٍرناس-بيني كوه-ماده شتر بلند برآمده اطراف-جاي بلند حلاجي زدن(2).

قرنيز-مأخوذ از قرناس يا قرنيس «عربي» پيش آمدگي باري بالاي در و پنجره، شبيه حاشيه يا سايبان كه از آجر يا سيمان درست مي‌كنند(4).

مقرنس-بسين مهمله كمسر هد. ع . شمشير
برهيئت نردبان ساخته و به باز در كريز نشانده. و عمارتي كه آن را به صورت
قرناس ساخته باشند و قرناس به ضم بيني كوه و مراد از مقرنس عمارت بلند بناي
عالي مدرو و به معني منقش و به معني پارط كه معماران رنگ به رنگ نيز آمده
(1 فرغ ك ر)(5).

مقرنس عر-ام 3 ق مدرن بدس، مل-(1) چيزي كه به شكل نردبان و پلكان ساخته شده باشد(عل) (2) مجازاً عمارت بلند خوب كه در آن پلكان باشد(عل)(6).

مقرنس به فتح قاف و نون(صم) گچ بري در
ساختمان گچ بري و نردبان سازي در سقف اطاقها. مقرنس كاري(ام) عمل گچ بري و
هنرنمايي با گچ در داخل ساختمان(7).

مقرنس طبيعي=چكنده=گلفهنشگ(آويزها� �ي كه از مواد معدني يا از يخ درون غارها از سقف بزير آويزان مي‌باشند)(8).

مقرنس(Moqarnas)
ا. پ. مأخوذ از تاري-بناي بلند مدور و ايوان آراسته و مزين شده با صورتها
يا نقوش كه برآن با نردبان پايه و راه زينه روند. و قسمي از عمامه. و هر
چيز رنگارنگ . و قسمي از زينت كه در اطاقها در ايوانها به شكلهاي گوناگون
با گچ و گچ‌بري مي‌كنند(9).


مقرنس-(ع.(مَ. قَ. نَ) سقف يا گنبدي
گچ‌بري شده، بناي بلند و عمارتي عالي كه در سقف آن نقش و نگار برجسته يا
پله پله از گچ درست كرده باشند. كنگره‌دار، قرناس‌دار، قرنيز‌دار)(10).

مقرنس(Moqarnas)
(ع) (اِمف). 1-آنچه به شكل نردبان و پله‌پله ساخته شده 2-بناي بلند مدور و
ايوان آراسته و مزين با صورتها و نقوش كه بر آن با نردبان روند .


4-قسمتي از زينت كه در اطاق‌ها و ايوان‌ها به شكلهاي گوناگون گچ‌بري كنند؛ كنگره‌دار، قرنيزدار....(11).

از مجموع تعريفات مندرج در فرهنگ‌هاي مختلف متوجه شديم كه:

اولاً همانطور كه در آغاز گفتيم مأخذ كلمه مقرنس قُر(احتمالاً مخفف كلمه قرناس) و قرناس و قرنٍس(قرنيس) و قرنيز مي‌باشد.

ثانياً مقرنس تزييني است كه در بالاي ديوارها و بخصوص در سقف گوشه‌هاي سقف بناها بكار مي‌رود.

ثالثاُ مقرنس با مواد مختلف و با نقوش متفاوت و با اشكال گوناگون صورت مي‌گيرد.

ولي تعريفات فوق اغلب از نظر لغوي و جاي مقرنس بعمل آمده و تقريباً تكنيك آن را ساكت گذارده است و مي‌بايد بسراغ نظرات ديگر برويم.

در جلد نهم(Grand Larousse enecyclopedique صفحة 980 بعد از كلمة Stalatite)
يكي از معاني معادل مقرنس به اين ترتيب مرقوم گرديده است:
«استالاكتيت......معماري-موتيف تزييني كه فرم آن استالاكتيت‌ها را به ياد
مي‌آورد(
V. Part enecycl).
معماري اسلامي. نام فرانسه استالاكتيت، كه در تركيبات آهكي آويزان در سقف
غارها متشابه اين تزيين است، آنچه را در شرق مقرنس، و در غرب
-عالم اسلام موكربس( در Esp مكرييس) ناميده مي‌شود، مشخص مي‌كند.


2-مقبره كوروش بزرگ در پازارگاد. در بالاي آن مقرنس جلوه آمده ديده مي‌شود.



1-هفت عنصر منشوري كه موجب سهولت عدة زيادي تركيبات و ايجاد مقرنس است.



تركيب
يافته با جفت وجود رويهم قرار گرفتن فرمهاي منشوري برجسته و گود بطرز
متضاد، بنظر مي‌رسد كه استالاكتيت‌ها از گوشوار ناشي شده است(قطعه‌اي از
طاق‌نمايي كه گوشه يك اطاق مربع پوشيده با گنبد را اشغال مي‌كند). يك گروه
بندي از گوشه‌هاي كوچك مي‌تواند آلوال‌ها-(گودالهاي لانه زنبوري) را بوجود
مي‌آورد، كه، با تخالف خود، ايجاد استالاكتيت را موجب شود.

بنظر مي‌رسد ايران و معماري آجري اين
نوع تزيين را، كه به سرعت بطرف غرب انتشار يافت، خلق كرد، و متعاقباً در
جريان قرون يازدهم و دوازدهم توسط مصر و سوريه، بربرستان شرقي و سيسيل
نرماني، مراكش و اسپانيا پذيرفته شد. در آنجا استالاكتيت‌ها در همه نوع
جلوه آمدگي‌ها مقام خود را به دست مي‌آورد: گوشواره‌ها، گيلوئي‌ها،
محرابها، بالكن‌ها، و حتي گنبدهاي كامل را، بخصوص در الحمراء و قرناطه
تشكيل مي‌دهد». دونالد ن. ويلبر (Donald N. Wilber) در كتاب معماري اسلامي ايران در دورة ايلخان ، ترجمه دكتر عبدالله فريار، ص 78 مي‌گويد: «در بعضي ساختمانها اين نواحي را-(اشاره
به نواحي منطقه مياني بين گنبد و مربع) كاملاً باز كرده و پنجره‌هاي قوسي
نوك تيز از آنها مي‌ساختند، ولي اين وسيله به زودي جاي خود را به طرح
تزييني داد و اين تزيين به صورتي درآمد كه سطح صاف و سايه دار با طاق را
جالب توجه و زيبا كرد. تمايل به اضافه و چند لاكردن در دورة سلجوقيان آغاز
گرديد كه تا ناحيه پاطاق را به سه قسمت آويزان تقسيم مي‌كرد و آن عبارت بود
از يك پاطاق باريك در وسط و دو گنبد يك چهارمي در دوطرفين آن.


4-كاخ الحمراء اسپانيا مورخ 735-754 هجري كه مقرنس و استالاكتيت را نشان مي‌دهد.



3-سردر نماي اصلي مدرسه عبدالعزيز خان بخارا مورخ 1062 هجري كه مقرنس رويهم قرار گرفته را نشان مي‌دهد.



اين
تقسيم بندي ركن مركزي را نقش عمده مي‌داد؛ قدم بعدي براي ايجاد اتحاد به
شكل سطح به كاربردن چند رديف مقرنس بود. در حالي كه تزيين ناحية پاطاق موجب
به كار بردن روز افزون مقرنس گرديد، اين طرز تزيين در نتيجة پيدايش پاطاق
بوجود نيامده بود و مقرنسكاري-در ساختمان‌هاي ايران و ساير ممالك اسلامي
قبلاً‌معمول و مرسوم بود.».

دونالد ن. ويلبر در تعقيب گفته‌هاي قبل
مي‌گويد: «مقرنس كاري را به طريق زير مي‌توان شرح داد: پر كردن يك ناحيه
يا سطح مقعر با دو يا چند طبقه ربع گنبدي كوچك كه در آن رأس ربع گنبدها در
هرطبقه از طبقه زير پيش آمده‌”ر است. بين هر ربع گنبد مقعر يك سگدست يا
هلال محدب وجود دارد. معمولاً دوپاية هرربع گنبد روي پايه‌هاي هلال خود
آنها دورتر از رأس گندبهاي طبقه زير قرار دارند. در شكل مربع گنبدها تنوع
قابل ملاحظه‌مشاهده مي‌شود كه عبارتند از: مربع گنبد ساده؛ حجراتي كه در
ميدانشان سوراخهاي ريز دارند و اين وسيله‌اي بود كه اجازه مي‌داد اشكال فرم
نازكتري به خود-بگيرند؛ و حجراتي كه اطاقهاي كوچك تونلي در رأس دارند.»

6-كعبه زردشت در نقش رستم مربوط به دوره هخامنشي كه بالاي آن با مقرنس مزين شده است.



5-قسمت فوقاني مناره شمال شرقي مدرسه الغ بيك-سمرقند مورخ 822 هجري كه مقرنس لانه زنبوري را نشان مي‌دهد.



در كتاب هنر اسلامي(L’art Musulman) جزء‌مجموعة مخصوص تاريخ هنر منتشر شده با راهنمايي هانري مارتن(Henry Martin) ، پاريس كوچه راسين نمره 26، به اين ترتيب از مقرنس (استالاكتيت) تعريف شده است:

«استالاكتيت‌ها، عنصر تزييني بسيار
مشخص تزيين-اسلامي استالاكتيت است، زيرا شكل تركيبات سنگي را كه، در غارها
با رسوب و تراكم املاح آهكي تشكيل شده، بخاطر مي‌آورد. استالاكتيت بسيار
ساده با هفت عنصر منشوري، كه مي‌تواند بهم وصل شود، شكل 2، به صورت يك
جلوآمدگي، تشكيل شده است. اين هفت عنصر در سطح مستوي يك مسطيل (B) و دو مثلث (C A
يكي قائم الزاويه ديگري متساوي‌الساقين، بدست مي‌دهد. اين شكل‌ها مي‌تواند
با هريك از پهلوهاي خود جفت و جور شود: چيزي كه موجب سهولت عده زيادي
تركيبات است(شكل 1).


استالاكتيت‌ها عناصري ساختماني نيست
بلكه تزييني است كه غالباً از قرار گرفتن روي يك عضو معماري، سرستون(شكل
3)، قوس پاندانتيف، حاشيه، كتيبه‌ها، و غيره حاصل مي‌شود؛ گاهي مانند
سوريه، استالاكتيت‌ها در سنگ-تراشيده شده است؛ گاهي مانند ايران و
تركمنستان، از گل پخته قالبي ساخته شده است؛ گاهي بالاخره در مورد بسيار
فراوان، با گچ ساخته مي‌شود. فرم استالاكتيت‌ها بموجب سبكهاي معماري تغيير
مي‌كند.

8-جرز يكي از مدخل‌هاي تالار سدستون تخت جمشيد كه با مقرنس مزين شده است.



7-يكي از مدخلهاي تالار سدستون تخت جمشيد. در بالاي آن مقرنس زيبايي ديده مي‌شود.



اين
در پاندانتيف(11) است كه استالاكتيت‌ها ابتدا تهيه شده است.
پاندانتيف‌ها(13)، بطوريكه مي‌دانيم، سه گوشهاي مقعر تعبيه شده در هريك از
گوشه‌هاي مربع پوشيده شده با گنبد يا هشت ضلعي مي‌‌باشد».

سه نظر اخير ذهن ما را در چگونگي فرم و تكنيك مقرنس تا اندازه‌اي روشن و ما را متوجه مي‌كند كه:

1-مقرنس معمولاً در سطوح مقعر گوشه‌هاي
زير سقف ايجاد مي‌شود و احتمالاً فكر اينكه گوشوار به اين المان تزييني
منشاء داده است تقويت شده است.

2-واحد مقرنس ربع گنبد يا در واقع يك
هشتم كره و در اينصورت خود يك قسمت از ديوارة حجم كره و به عبارت ديگر سطح
كوچك مقعري است كه با ساير سطوح مشابه خود يك سطح مقعر بزرگتر را زينت
مي‌دهد.

3-مقرنس تزييني از قرار گرفتن سطوح
مقعر در كنار هم و يا روي هم بطور مرتب و يا متضاد تشكيل مي‌شود و در اين
صورت عبارت از رديفها و قطارهاي افقي و عمودي خواهد بود كه ديواره‌هاي آنها
و يا بطور بهتر فصول مشترك آنها چون استالاكتيت آويزان بنظر خواهد رسيد و
گاهي خانه‌هاي لانه زنبوري را القاء خواهد كرد.

بهرحال با توجه به مطالب مذكور و در
نظر گرفتن قرنيز-دسته اول مقرنسهاي جلو آمده كه مواد آن غالباً از مايه
مصالح بنا و اكثر ساده و در انتهاي سطوح خارج صورت مي‌گيرد و استحكام آن
زياد است(شكل 2).

10-پايين: مقرنس يكي از مدخل‌هاي تالار فيروز‌آباد، دروره ساساني.



9-يكي از مدخل‌هاي هتر، مربوظ به دوره اشكاني كه با مقرنس مزين شده است.



دسته دوم مقرنسهاي رويهم قرار گرفته كه
احياناً از مايه مصالح اصل بنا و يا قطعات سنگ و آجر و گچ در سطح داخل و
خارج صورت مي‌گيرد و داراي ثبات متوسطي است(شكل3).

دسته سوم مقرنسهاي معلق، معادل
استالاكتيت‌فرنگي، كه غالباً از چسباندن مواد مختلف چون گچ، سفال، كاشي و
غيره بسطوح مقعر داخل بناها صورت مي‌گيرد و آويزان بنظر مي‌رسد و داراي
ثبات كمي است(شكل 4).

دسته چهارم مقرنسهاي لانه زنبوري كه چون خانه‌هاي زنبور به چشم مي‌خورد. اين دسته نزديك دسته سوم و معادل آلواله (Alveolee) فرنگي است كه بندرت در ايران استعمال شده است(شكل 5).








امضای کاربر : [hr]لبخند بزن؛
برآمدگی گونه هایت توان آن را دارد که امید رفته را بازگرداند،
تجربه ثابت کرده است که گاه قوسی کوچک ، میتواند معماری بنایی را نجات دهد.
دوشنبه 23 اردیبهشت 1392 - 21:13
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
ارسال پاسخ



برای ارسال پاسخ ابتدا باید لوگین یا ثبت نام کنید.


پرش به انجمن :