close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
سرانه مساحت مسجد
تبليغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات سايت
نام کاربری :
رمز عبور :

رمز عبور را فراموش کردم ؟
آمار مطالب
کل مطالب : 987
کل نظرات : 155

بازديد امروز : 1,147 نفر
بارديد ديروز : 1,048 نفر
بازديد هفته : 3,667 نفر
بازديد ماه : 25,800 نفر
بازديد سال : 217,589 نفر
بازديد کلي : 2,749,717 نفر

افراد آنلاين : 5
عضويت سريع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
مطالب پربازديد
روش ساخت ماکت بازديد : 30735
طراحی لند اسکیپ بازديد : 13717
دتایل راه پلــه بازديد : 12175
روشهای ماکت سازی بازديد : 4749
اصول گشتالت بازديد : 4175
رابرت ونتوری بازديد : 4137
معماری روم بازديد : 3693
پيوندهاي روزانه
کدهاي اختصاصي
پشتيباني
theme by
roztemp.ir
RSS

Powered By
Rozblog.Com
تبليغات
رزتمپ
آخرين ارسال هاي انجمن
عنوان پاسخ بازديد توسط
جعبه ابزار فتوشاپ برای طراحان وب 0 2 magbot
برند خود را در دنیای آنلاین معرفی کنید 0 1 magbot
تاثیرات نظافت و پاکیزه بودن بر روی انسان 0 5 sara1400
انواع ژئوتکستایل و کاربردهای آن ها 0 6 sara1400
بهینه سازی تصاویر در طراحی سایت 0 5 kian2137
گریتینگ 0 5 kian2137
انواع ژئوگرید و کاربردهای آن 0 5 sara1400
۷ مکمل خطرناک که باید درباره‌ی آن بیشتر بدانید 0 8 sara1400
انواع مفتول و کاربردهای آن 0 9 sara1400
طراحی رابط SaaS: بهترین روش برای طراحی رابط کاربری SaaS 0 5 magbot
راهنمای مفصل برای جریان کاربری در طراحی وب سایت 0 6 magbot
بازاریابی ویدیویی راه حلی برای توسعه و پیشرفت شرکت های نوپا 0 6 magbot
چگونه تبلیغات پرفروش بسازیم ؟ 0 5 panel123
آموزش نحوه تعمیر فن یخچال 0 9 ava96
ترتیب قرار گیری فیلترهای تصفیه آب چگونه است؟ 0 7 ava96
آیا ارسال همزمان مقاله به دو مجله صحیح است؟ 0 6 ava96
تجربه امنیت هوشمند با قفل دیجیتال 0 7 ava96
نصب قفل کارتی هتلی روی درب اتاق ها چه مزیتی برای هتلداران دارد ؟ 0 9 ava96
تابلو لایت باکس تبلیغاتی 0 9 rotary
راهنمای ساخت وبلاگ 0 7 magbot
الهام بخش، خلاقانه؛ طرح های بسته بندی دوستار محیط زیست 0 10 magbot
طراحی وب سایت وردپرس با H-code 0 7 magbot
راهنمای ساخت یک وبلاگ 0 11 magbot
فرآیند طراحی و توسعه هفت مرحله ای 0 14 magbot
بهینه سازی سایت در سال 2018 برای استفاده از فن آوری های جدید 0 20 magbot
بازاریابی ویدیویی راه حلی مناسب برای توسعه شرکت های نوپا 0 20 magbot
برای موفقیت کمپین آنلاین چه باید کارد 0 15 magbot
در هنگام شروع یک کسب و کار جدید چه مواردی باید بررسی شود 0 20 magbot
کلبه چوبی 0 22 sale1050
دیتاسنتر های اروپا چگونه مکانی هستند 0 23 magbot
سرانه مساحت شبستان

مقدمه
امروزه هرگاه جهت اقامه نماز جماعت به مسجدی مراجعه می‌كنیم اغلب با دو منظر متفاوت مواجه می‌شویم؛
در برخی مساجد، تراكم جمعیت به حدی زیاد است كه ادای نماز به سختی و با مشكل مواجه است و برخی دیگر تعداد نماز گزاران نسبت به مساحت مسجد به‌قدری كم است، كه عدم حضور مردم و كم رونقی مساجد را به ذهن متبادر می‌كند.
جدا از جنبه‌های بنیادی و تأثیرگذار مدیریت مسجد در جذب اهالی محل، جنبه‌ی دیگری نیز وجود دارد كه به خصوصیات بنا و مبنای برآوردی طراحی معماری مسجد مربوط می‌شود و آن این است كه نسبت مناسبی از جمعیت نمازگزار و مساحت شبستان وجود ندارد و یا رعایت نشده است.
حال سئوال اصلی این مقاله این است كه:
چه نسبتی بین جمعیت نمازگزار و مساحت شبستان وجود دارد و یا به عبارت دیگر سرانه مساحت هر نماز گزار چقدر است و استاندارد مساحت سرانه نمازگزار در شبستان اصلی چند متر مربع و یا جه ابعادی است؟
این استاندارد، علاوه بر راهنمایی طراحان مسجد به دست‌اندركاران ساخت مساجد كمك می‌كند تا برآورد‌های لازم و واقعی برای سنجش میزان نیاز یا توسعه را بدانند كه متكی بر جمعیت نمازگزار هر مسجد می‌باشد

پیشینه موضوع
در هنگام جستجوی اینترنتی برای این مطلب متوجه شدم كه تقریباً در این زمینه استاندارد خاصی وجود ندارد و اغلب معماران بر اساس نظریات شخصی این میزان را تعیین می‌نمایند.
و پرسش بيدار كننده كه يكي از دانشجويان معمارى، هنگامی كه از دستیابی به استاندارد مسلم در این زمینه ناامید شده بود پرسیده بود: هنوز بعد از 1400 سال از پیدایش نخستین مساجد وقت آن نرسیده است كه مسلمانان استاندارد معماری مناسبی در این زمینه داشته باشند؟
جالب است بدانیم كه كتاب « تایم سیور استاندارد » و « آرشیتك گرافیك استاندارد » كه از بزرگترین و كاربردی‌ترین كتاب‌های مرجع در معماری می‌باشند، و هر ساله توسط مؤسسه ناشر تجدید چاپ و روزآمد می‌شوند، در زمینه استاندارد مساجد تنها به یك شكل شماتیك ذیل اكتفا كرده‌اند كه فاقد هر گونه داده‌های ابعادی می‌باشد.
و كتاب مرجع بعدی در زمینه استاندارد معماری كتاب « اطلاعات معماری نیوفرت » می‌باشد. در این كتاب یك صفحه به موضوع مسجد اختصاص داده شده و لیكن تنها استاندارد ارائه شده شكل ذیل می‌باشد.
 

 در سایر منابع خارجی قابل دسترسی تنها مجله « البناء » كه یكی از معتبرترین مجلات معماری در حوزه كشور‌های عربی و اسلامی می‌باشد، در شماره ویژه خود با موضوع مسجد و در مقاله‌ای با عنوان « تخمین مساحت سرانه یك نفر در مسجد » به قلم دكتر حازم ابراهیم می‌نویسد:
« مساحت یك مسجد جدید بستگی دارد به تعداد نمازگزاران و ظرفیتی كه سایر مساجد موجود آن ناحیه در خود جای می‌دهند و به ترتیب ذیل مساحت كلی به إزای هر نفر به دست می‌آید.
مساجد به حسب مقدار مساحت به تعداد معینی از مردم خدمت‌رسانی می‌كنند و بر حسب تعداد مردان حیطه سنی نمازگزاران تخمین زده می‌شود.»
وی ادامه می‌دهد:
« بجز كودكان و زنان كه در خانه نماز می‌خوانند تنها 40 درصد از مردان این گروه در مسجد نماز می‌خوانند.»
او استاندارد سرانه هر نفر را چنین بیان می‌كند « بإزای هر نفر یك متر مربع مورد نیاز است. كه مستطیلی به عرض 80 سانتی متر (عرض اشغال شده توسط یك فرد نشسته) و طول 120 سانتی متر (طول بدن در حالت سجده) می‌باشد.
در بررسی منابع داخلی در زمینه ساخت مساجد، اغلب به توصیه‌های كلی در این زمینه بر می‌خوریم و تنها در یك مورد به این موضوع اشاره شده است.
در سایت وزارت مسكن و شهر سازی با عنوان « خانه‌های آسمانی » كه به همت مشاور محترم وزیر در امور مساجد تهیه شده است، در بخش پایه و اصول طراحی مسجد می‌خوانیم:
« معمولا محدوده نمازگزار در بهترین وجه، مستطیل كشیده در جهت صفوف است و سرانه نمازگزاران در شرایط عادی حدود 6/0 متر مربع می‌باشد. »
همان‌گونه كه مشاهد می‌شود نه تنها در ایران، بلكه در جهان هیچ‌گونه استاندارد مصوبی در این زمینه وجود ندارد و اغلب به صورت توصیه، ابعاد متفاوتی را بیان نموده‌اند.
لذا با توجه به اینكه سرانه نفر به عنوان مدول پایه طراحی معماری در طراحی مسجد می‌باشد از اهمیت خاصی برخوردار است. چون فضای اصلی مسجد یعنی شبستان با آن تعیین و به‌تبع از آن، سایر فضا‌ها مشخص می‌شوند.
مسجد به عنوان محل اجتماع مسلمانان در جامعه اسلامی از اهمیت خاصی برخوردار است كه علاوه بر اصلی‌ترین كاركرد آن یعنی عبادت، كاركرد‌های فرهنگی و اجتماعی متنوعی را شامل می‌شود.

 همواره بر اساس متون دینی به گذراندن وقت و عبادت در آن توصیه شده است. اقامت طولانی در مسجد منوط به وجود شرایط مادی و معنوی مناسب می‌باشد كه از جمله شرایط مادی داشتن فضای مناسب از جهت مساحت می‌باشد.
مساحت مناسب؛ یعنی آنكه میزان فضای كافی برای تمامی اشخاص تامین شود به نحوی كه بدون مزاحمت به اعمال خود بپردازند و فضا به قدری بزرگ نباشد كه شكوه حضور مردم در آن كمرنگ باشد.
امروزه مساجد به عنوان محور محلات مورد توجه دست اندركاران امور شهری می‌باشند و از جهت مكان‌یابی از استاندارد‌های شهرسازی و فاصله‌های دسترسی تبعیت می‌كنند.
جدا از آنكه مسجد در چه مكان و موقعیت محلی ساخته شود، طراحی بنای مسجد به عهده معماران می‌باشد. آنچه مسلم است مهم‌ترین كاركرد مسجد یعنی عبادت در شبستان اتفاق می‌افتد و می‌توان این بخش از مسجد را اصلی‌ترین بخش مسجد دانست كه سایر كاركرد‌های جنبی از آن تاثیر می‌پذیرند. لذا معماران تلاش دارند كه شبستان مسجد دارای حداكثر كارایی و تناسب باشد و جنبه اصلی آن، تناسب مساحت شبستان با جمعیت نمازگزار می‌باشد.
مساحت شبستان بر اساس تعداد نمازگزار (كه بر مبناي برآوردهاي فرهنگى- اجتماعی و تراكم جمعیتی هر منطقه متفاوت است) ضرب در سرانه اشغال فضا توسط هر شخص بدست می‌آید.
مساحت شبستان= سرانه استاندارد اشغال فضا* تعداد نمازگزار
در این فرمول تعداد نمازگزار به عهده متخصصان جامعه شناس و جمعیت منطقه و تراكم جمعیتی آن تعیین می‌شود و استاندارد سرانه اشغال مساحت در مسجد به عنوان استاندارد از پیش تعیین شده بایستی وجود داشته باشد.
این مقدار ثابت، می‌بایستی از سوی استانداردسازان معماری ارائه گردد ولی تاكنون این مقدار تعیین نشده است. این استاندارد رابطه مستقيمي با آنتروپومتري مردم ايران خصوصا آنتروپومتري ديناميك دراد.
در بررسی اعمال عبادی در مسجد می‌توان دریافت كه فضای اشغال شده بصورت مستطیلی در جهت قبله می‌باشد.
بیشترین عرض اشغال شده در مسجد برای فرد حالت نشسته و به صورت چهار زانو می‌باشد كه هنگام خواندن دعا یا گوش كردن به سخنرانی اتفاق می‌افتد.
و بیشترین طول اشغال شده هنگامی است كه شخص در حالت سجده در نماز می‌باشد كه فاصله دو صف نماز جماعت نیز می‌باشد.
اگر چه می‌توان این ابعاد را بر اساس بررسی‌های میدانی بدست آورد، لیكن رسیدن به عددهای غیر قابل مناقشه منوط به صرف هزینه‌های بالا و كاری بزرگ در سطح كشور می‌باشد كه از توانایی نگارنده خارج است.
این ابعاد را می‌توان بر اساس آنتروپومتری ایرانی بدست آورد. ابعاد و اندازه‌های آنتروپومتری ایرانی توسط كمیته تخصصی ظوابط طراحی « مدولار » برای ساختمان توسط مركز تحقیقات ساختمان و مسكن در مجموعه استانداردها و آیین نامه‌های ساختمانی ایران پیشنهاد شده است.
همانگونه كه مشاهد می‌شود طول اشغال شده توسط فرد سجده كننده 110 سانتیمتر اعلام شده است.
همان‌گونه كه مشاهده می‌شود عرض اشغال شده توسط شخص در حال چهار زانو 75 سانتیمتر اعلام شده است.
اگر چه این ابعاد پیشنهادی می‌باشند و مصوب نشده‌اند، لیكن با توجه به اینكه مرجع آن از مرجعیت كافی برخودار است می‌توان مستطیل مدول‌ (120*75) سانتی‌متر كه در جهت قبله می‌باشد را برای طراحی شبستان مسجد به عنوان استاندارد سرانه اشغال فضا در نظر گرفت.
 

نتیجه
براي طراحان معمارى؛ اولین گام، داشتن مدولی برای طراحی پلان ساختمان می‌باشد كه بسته به نوع ساختمان و شرایط و كاربرد هر ساختمان متفاوت می‌باشد.
در مورد مسجد، این مدول مستطیل است كه حداكثر فضای مورد نیاز یك مرد را در فعالیت‌های عبادی تامین نماید.
در حال حاضر هیچ استاندارد مصوبی در جهان اسلام در این زمینه وجود ندارد و با توجه به اینكه این مقدار در محاسبات مساحت شبستان اصلی به طور مستقیم مؤثر است، عدم وجود استاندارد می‌تواند برآوردهای اشتباهی را منجر شود.
بر اساس آنتروپومتری ایرانی ابعاد 110* 75 سانتیمتر به عنوان سرانه اشغال فضا در مسجد پیشنهاد می‌گردد و بایستی از سوی معماری و سایر فعالان مثل تولیدگان فرش مسجد رعایت گردد.
 
مراجع:
1.         ضوابط طراحی مدولار برای ساختمان، انتشارات مركز تحقیقات ساختمان و مسكن شماره 470-1386
2.         مجله البناء ویژه‌نامه مسجد 2003
3.         معماری مسجد، گذشته، حال، آینده: 1387: ج2، انتشارات دانشگاه هنر.
4.         نتایج تحقیق مبانی طراحی مسجد، مركز تحقیقات مسكن با همكاری دانشگاه شهید بهشتی 1383
5.         نیوفرت اطلاعات معماری انتشارات شهر آشوب 1383

درباره : معماری ایرانی , معماری اسلامی , مقالات معماری ,
امتياز : نتيجه : 5 امتياز توسط 5 نفر مجموع امتياز : 13

برچسب ها : سرانه نماز خواندن برای هر نفر , فضای نماز خواندن برای هر نفر , فضای لازم برای نماز خواندن , فضای لازم برای هر نفر در مسجد , عبادت , سرانه فضایی , ابعاد لازم ,
بازديد : 2320
[ یکشنبه 31 ارديبهشت 1391 ] [ 12:13 ] [ مجید میبدی ]
مطالب مرتبط
آخرين مطالب ارسالي
ارسال نظر براي اين مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
.: Weblog Themes By roztemp :.

درباره وبلاگ
معماری architecture معماری ایرانی persian architecture معماری اسلامی Islamic Architecture معماری سنتی ایران و جهان Traditional architecture of Iran and the world معماری و معنا Architecture and Meaning هندسه و معماری Geometry and Architecture تزئینات معماری ایرانی Iranian architectural decorations معماران ایرانی persian iranian architect معماری روز دنیا World Architecture معماران بزرگ دنیا The world's great architects. دکوراسیون داخلیdesign architecture decoration مقالات معماری Architecture Papers Architecture Articles Architecture essays طراحی معماری خانه های مسکونی residential طراحی معماری فضاهای تفریحی Architectural recreation طراحی معماری فضاهای خدماتی Architectural design service spaces طراحی معماری فضاهای درمانی Architectural design treatment spaces طراحی معماری فضاهای ویژه و خاص Architectural spaces or special طراحی معماری فضاهای تجاری Architectural design of commercial spaces طراحی معماری فضاهای مذهبی Religious architecture design space طراحی معماری فضاهای آموزشی Architectural design of educational facilities طراحی فضاهای نمایشگاهی Exhibition معرفی کتابهای معماری Introduction of Architecture Books مسابقات معماری Architecture Competitions معماری ارگانیک Organic Architecture معماری پایدار Sustainable Architecture عجایب معماری Architectural Wonders طراحی معماری المان و ورودی Architectural design elements and input نمونه پلان های معماری اجرایی Sample Implementation Architecture Plans نمونه پروژه های گروه معماری مهرازان میبد Group Projects architect architecture Meybod انجام پروژه های دانشجویی Student projects خرید پروژه های شما Purchase your projects نمونه پروژه های فروشی Projects for sale نمونه پاورپوینت های فروشی PowerPoint Sample Sale انجام پروژه دانشجویی سراسر ایران Student projects across Iran عمران Civil سازه های پیشرفته Advanced Structures ماشین آلات ساختمانی Construction Machinery نکات اجرایی ساختمان Executive Building Tips خلاقیت و نوآوری Creativity and Innovation خلاقیت و نو آوری در معماری Innovations in architecture طراحی های خلاقانه Creative design ایرانگردی و جهانگردی Traveling and Tourism معرفی نقاط دیدنی ایران The introduction of scenic spots in iran معرفی نقاط دیدنی جهان Introducing the world's Sights شهرسازی Urban نو آوری در شهرسازی Innovation in Urban طراحی شهری Urban Design plan elevation section پلان نما مقطع
موضوعات
معماری
انجام پروژه های دانشجویی
عمران
خلاقیت و نوآوری
ایرانگردی و جهانگردی
شهرسازی
تاریخ و مبانی نظری معماری
جست و جو